In de Dutch Australian Weekly van 15 juni jl. stond een stukje over Robe, South Australia, het schilderachtige vissers/vakantie plaatsje dat ongeveer 335 km ten zuidoosten van Adelaide ligt. Weinig mensen zijn er zich van bewust, dat zich daar in 1857 aan de prachtige Guichen Baai een ontzettende scheepsramp voordeed, die 16 van de 25 bemanningsleden van het Nederlandse schip "Koning Willem II" het leven kostte.

Mijn interesse voor dit schip begon toen ik gedurende een wandeling, de enige manier om van het charme en oude karakter van Robe te genieten, een kanon zag staan op een verkeersberm in het midden van een plein dat Royal Circus heet. Voor het kanon staat een koperen herdenkingsplaat met het opschrift "Signal Cannon from Koenig Willem II. Dutch Barque of 800 Tons. Wrecked in a gale with the loss of 16 crew on Long Beach on 30th June, 1857 after unloading near this spot Chinese passengers from Hong Kong.

Onze eerste reactie was het woord "Koning" is verkeerd geschreven, dat moet onderzocht worden! En hiermee begon een langzaam maar interessant onderzoek naar gegevens en feiten in verband met de ondergang van dit schip dat zo lang geleden plaatsvond. Het Maritiem Museum "Prins Hendrik" in Rotterdam maakte de zeer weinige gegevens die in Nederland bekend zijn over dit schip welwillend beschikbaar. Men bevestigde meteen dat "Koning Willem II" de juiste naam van het schip was. Het was een zeilschip met 3 masten en een tonnage van 800 ton en was in 1840 gebouwd in Kinderdijk voor rederij P. Varkevisser te Scheveningen. Als kapitein werd ene Giezen opgegeven. Over de ramp zelf is alleen het volgende beschreven: Op de destinatie-plaats gestrand en verbrijzeld; 16 man der equipage verdronken.

Hierna zijn we gaan zoeken in onze Staatsbibliotheek en archieven naar wat er hier nog te achterhalen was en zo hebben we nu een aardig idee gekregen van wat zich daar in 1857 aan deze toen ver afgelegen kust afspeelde. De "Koning Willem II" was een van vijf Nederlandse schepen die Chinese immigranten dat jaar in Robe afzette. De Chinezen wilden allemaal hun geluk beproeven op de goud-velden van de Staat Victoria, maar omdat er 10 pond landingsgeld betaald moest worden in Melbourne, kwamen zij via Robe binnen en liepen vandaar naar hun doel. Het schip arriveerde op donderdagavond 25 juni, 1857 van Hong Kong met 412 passagiers die de volgende dag allen veilig aan land zijn gezet.

Het vertrek naar Batavia werd vertraagd omdat het weer steeds slechter werd. Laat op maandagavond, 29 juni, was de zee zo ruw dat de "Koning Willem II" van de ankerketting losbrak. Er werd gelijk een ander anker uitgegooid, maar dit begon te slepen totdat het schip vastliep op "Long Beach". Dit gebeurde tussen een en twee uur 's middags op dinsdag 30 juni. De branding was toen zo sterk dat het schip onmiddelijk brak en begon te verbrijzelen. Het wrak was duidelijk zichtbaar vanaf het stadje Robe, en verschillende mensen, alsmede militairen en politie snelden naar het strand om hulp te verlenen.

Ze waren er getuige van dat een reddingsboot het schip verliet onder zeer moeilijke omstandigheden, maar na een korte afstand sloeg deze om door de geweldige golven. Van de 25 bemanningsleden wist men er 9, meer dood dan levend aan wal te brengen, maar de andere 16, waaronder twee ketelbinkies van 12 jaar, verdronken allemaal voor de ogen van kapitein Giezen die als laatste aan boord was gebleven. Voor uren zag men hem op het achtergedeelte van het schip op en neer lopen, niet wetende of het stukje dek waarop hij stond het tegen de storm kon uithouden. Later op de avond werd hij gered toen de storm wat bedaarde en hij een stuk touw aan een houten ton wist te bevestigen, dat vervolgens aan land spoelde. De redders konden hem toen veilig door de branding op het strand trekken.

Verschillende lichamen spoelden in de dagen na de ramp nog aan en zijn ter plaatse in de duinen begraven. Wie ze waren en waar ze precies zijn begraven is nog onbekend, wel weten we dat in 1933 de wind hun laatste rustplaats nog eenmaal prijs gaf en ze opnieuw begraven moesten worden! Het wrak van de Koning Willem II werd vervolgens aan een sloper verkocht voor 225 pond. Wat ervan over is gebleven is tot nu toe nooit meer gevonden en is waarschijnlijk ondergezand.

Het oude kanon op de Royal Circus is niet het enige overgebleven relikwie van deze ramp. Het is ook de moeite waard om het, sinds 1975 historisch verklaarde, hotel de "Caledonian Inn" in de Main Street te bezoeken. Tot vandaag aan de dag kunnen we de deuren en de zware betimmering van de "Koning Willem II" daar nog bezichtigen, ze zijn gebruikt voor de bouw van dit zeer oude hotel. En wat is er met kapitein Giezen gebeurd? Op 15 oktober 1859 was hij kapitein van het kof de "Twee Gezusters" dat op de Noordzee verongelukte en werd afgeschreven. Of hij deze ramp overleefde is mij (nog) niet bekend.

27 juli 1992
Danny van Doorn.
Bedford Park SA